Toxische religie

Dit stuk is geschreven door Jim Palmer (feb 2026).

Zo nu en dan keer ik terug naar de vreemde, verwrongen wereld van toxische religie — niet omdat ik haar mis, maar omdat zóveel mensen nog steeds proberen te begrijpen welke schade ze heeft achtergelaten. En eerlijk gezegd: hoe meer afstand ik krijg, hoe absurder het geheel eruitziet.

Niet “grappig” absurd, maar existentieel absurd. Absurd op de manier waarop een droom logisch lijkt — totdat je wakker wordt.

Hier zijn een paar van de meest toxische dingen die ik nu zie:

1. De god die van je houdt… maar je misschien eeuwig zal folteren

Toxische religie vraagt je twee tegenstrijdige ideeën tegelijk vast te houden:

• God is onvoorwaardelijke liefde
• God zal je eeuwig straffen als je niet de juiste dingen gelooft

Als een menselijke relatie zo zou werken, zouden we het misbruik noemen.
Maar als het goddelijk is, heet het ineens “mysterie”.

2. Het systeem dat de wond veroorzaakt en daarna de genezing verkoopt

Je wordt verteld dat je kapot bent, zondig, onwaardig en verloren.
En vervolgens biedt datzelfde systeem je redding, erbij horen en identiteit aan.

Het is alsof iemand je in een gat duwt en zichzelf daarna feliciteert omdat hij een touw naar beneden gooit.

3. De leiders die goddelijke autoriteit claimen maar geen vragen verdragen

Toxische religie houdt vol dat haar leiders namens God spreken — maar alles stort in zodra je een echte vraag stelt.

Als je autoriteit verdampt bij onderzoek, was het nooit autoriteit.
Het was een show.

4. De gemeenschap die liefde predikt maar voorwaardelijkheid praktiseert

Je wordt warm ontvangen — totdat je anders denkt, anders liefhebt of buiten de grenzen groeit.

Dan wordt liefde afstand.
Afstand wordt wantrouwen.
En wantrouwen wordt verbanning.

Liefde met voorwaarden is geen liefde.
Het is gedragscontrole.

5. De moraal die zich vastbijt in gedrag maar de mens verwaarloost

Toxische religie is geobsedeerd door:

• wat je gelooft
• wat je met je lichaam doet
• met wie je naar bed gaat
• wat je zegt

Maar ze vraagt zelden:

• Ben je heel
• Ben je veilig
• Kom je tot bloei
• Ben je vrij

Ze controleert gedrag en negeert menselijkheid.

6. De Jezus die totaal niet op Jezus lijkt

Deze raakt me nog steeds.

De figuur van Jezus — die compassie belichaamde, grenzen doorbrak en solidair was met gemarginaliseerden — wordt hergebruikt als mascotte voor zekerheid, zuiverheidscultuur, nationalisme en angst.

Het is niet dat ik “Jezus heb verlaten”.
Ik heb de versie van Jezus verlaten die nooit heeft bestaan.

7. De angst die zich voordoet als geloof

Toxische religie leert je angst andere namen te geven:

•  “gehoorzaamheid
•  “eerbied"
•  “onderwerping”
•  “trouw”

Maar onder die woorden schuilt dezelfde reactie van het zenuwstelsel:
Als ik dit niet goed doe, zal er iets verschrikkelijks gebeuren.

Dat is geen geloof.
Dat is vergeestelijkte angst.

Waarom ik deze absurditeiten blijf benoemen?

• Niet om iemand belachelijk te maken.
• Niet om punten te scoren.
• Niet om boos te blijven.

Ik benoem ze omdat mensen zich nog steeds proberen los te maken uit systemen die hen hebben geleerd hun eigen menselijkheid te wantrouwen.

Het benoemen van de absurditeit is vaak het eerste moment van helderheid.
Helderheid is het eerste moment van vrijheid.
En vrijheid is het begin van existentiële gezondheid — waarin je leven weer van jou wordt.

Als je bent opgegroeid in toxische religie, ben je niet gek omdat je je verward voelt.
Het systeem was absurd.
Jij was dat niet.

En dat ben je nog steeds niet.